Dlaczego morze jest słone

Dlaczego morze jest słone

Żyło kiedyś dwóch braci. Starszy miał duży dom, pełne spichlerze i spore gospodarstwo. Młodszy był biedny, ale pracowity i dobry.

Pewnego zimowego wieczoru w domu młodszego brata nie zostało prawie nic na świąteczną kolację. Poszedł więc do starszego i poprosił o trochę jedzenia dla rodziny.

Starszy brat niezbyt lubił się dzielić. Długo mruczał pod nosem, a potem przyniósł kawałek suszonego mięsa.

— Masz, weź. Ale skoro prosisz o pomoc, wyświadcz mi przysługę: zanieś ten kawałek tam, dokąd wiedzie ścieżka za starą górą. Podobno jest tam dziwny podziemny dom. Może jego mieszkańcy dadzą ci coś w zamian.

Młodszy brat się zdziwił, ale dał słowo i wyruszył w drogę.

Za górą spotkał siwego drwala, który rąbał polana przy wielkim ognisku.

— Dokąd idziesz tak późno? — zapytał staruszek.

Mężczyzna wszystko opowiedział.

Drwal skinął głową.

— Znam ten dom. Jego mieszkańcy bardzo lubią świąteczne jedzenie. Poproszą cię o twój przysmak. Nie oddawaj go za pieniądze. Poproś w zamian o małe ręczne żarna stojące za drzwiami.

— Żarna? — powtórzył mężczyzna. — Po co mi one?

Staruszek się uśmiechnął.

— Bo to nie są zwykłe żarna. Powiesz im, czego potrzebujesz, obrócisz korbkę i zaczną mleć. Ale najważniejsze nie jest to, by je uruchomić, tylko by umieć je zatrzymać.

Pochylił się i szepnął mężczyźnie krótkie zaklęcie, które trzeba było wypowiedzieć, żeby żarna ucichły.

Młodszy brat podziękował i ruszył dalej.

Wkrótce zobaczył światło. W przytulnej sali za kamiennymi drzwiami siedzieli mali, niezwykli mieszkańcy podziemi. Ucieszyli się na widok przysmaku.

— Sprzedaj nam go!

— Pieniędzy nie chcę — odpowiedział mężczyzna. — Oddajcie mi tamte małe żarna.

Gospodarze wymienili spojrzenia. Z początku nie chcieli rozstawać się z czarodziejskim przedmiotem, ale w końcu się zgodzili.

Mężczyzna wziął żarna i pospieszył do domu.

W chacie czekała na niego rodzina.

— I to wszystko? — zdziwili się na widok niewielkich żaren.

— Zaraz zobaczycie.

Mężczyzna postawił je na stole.

— Zmielcie nam czysty obrus, świece i dobrą kolację.

Obrócił korbkę.

Spod kamienia najpierw wyjrzał brzeg białego obrusa. Za nim pojawiły się świece, chleb, gorące potrawy, jabłka i orzechy.

— Wystarczy! — Mężczyzna wypowiedział tajemne słowa.

Żarna natychmiast się zatrzymały.

W domu nigdy dotąd nie było tak radosnej kolacji. Lecz gospodarz nie zaczął żądać od żaren złotych gór. Mielił tylko to, co naprawdę było potrzebne, i dzielił się z sąsiadami.

Minęło trochę czasu. Starszy brat zobaczył, że młodszemu teraz dobrze się wiedzie, i ogromnie się zaciekawił.

— Skąd u ciebie taki dostatek?

Młodszy nie ukrywał prawdy i pokazał czarodziejskie żarna.

Starszy brat od razu zapragnął ich dla siebie.

— Sprzedaj!

— Są niebezpieczne dla tego, kto nie zna umiaru — ostrzegł młodszy.

Ale starszy tak nalegał, że w końcu się umówili: weźmie żarna tylko na jeden dzień.

Tyle że w pośpiechu starszy brat nie wysłuchał do końca wyjaśnienia o słowach zatrzymujących żarna.

W domu postawił żarna na stole i zawołał:

— Zmielcie mi wielki kocioł gęstej zupy!

Żarna zahuczały.

Pojawił się kocioł. Potem drugi. Zupa przelała się przez brzeg na stół, na ławę i na podłogę.

— Dosyć! Wystarczy! Stójcie! — krzyczał gospodarz.

A żarna mełły dalej.

Wkrótce trzeba było otworzyć drzwi, żeby zupa nie wypełniła całej kuchni.

Starszy brat pobiegł po młodszego.

Ten przyszedł, wypowiedział tajemne słowa i żarna w jednej chwili ucichły.

— Teraz rozumiesz? — zapytał.

Starszy brat popatrzył na kuchnię, w której nawet buty pływały w zupie, i w milczeniu skinął głową.

Od tej pory uważniej słuchał rad.

Z czasem czarodziejskie żarna stały się sławne daleko poza wsią. Pewnego dnia usłyszał o nich kapitan morski.

— Gdyby tak mieć takie na statku! — powiedział. — Podczas dalekich rejsów zawsze czegoś brakuje.

Zaproponował za żarna dobrą cenę. Ich właściciel się zgodził, ale zaczął wyjaśniać:

— Pamiętajcie: są specjalne słowa, którymi się je zatrzymuje…

Kapitan już spieszył się do portu.

— Jakoś sobie poradzę! — machnął ręką.

Statek wypłynął w morze.

Po kilku dniach kucharz powiedział:

— Kapitanie, kończy się sól.

Kapitan się ucieszył.

— Właśnie po to mamy czarodziejskie żarna!

Postawił je na pokładzie.

— Mielcie sól!

Żarna zaszeleściły.

Posypała się biała sól. Najpierw tworzyła małą kupkę. Potem całą górę.

— Wystarczy! — powiedział kapitan.

Żarna się nie zatrzymały.

— Stójcie! Przestańcie! Dosyć mielenia!

Sól wciąż się sypała i sypała.

Marynarze chwycili łopaty i zaczęli wyrzucać ją za burtę. Ale żarna pracowały szybciej.

Statek stawał się coraz cięższy.

— Do łodzi! — rozkazał kapitan.

Wszyscy marynarze zdążyli przesiąść się do łodzi ratunkowych i odpłynąć na bezpieczną odległość. A stary statek razem z czarodziejskimi żarnami powoli zanurzył się pod wodę.

Marynarze szczęśliwie dotarli do brzegu.

A żarna, jak mówi stara norweska baśń, do dziś leżą na morskim dnie.

Wciąż mielą i mielą sól, bo nikt nigdy nie wypowiedział właściwych słów, by je zatrzymać.

Oto dlaczego morze jest słone.