Odważny parobek

Odważny parobek

Żył kiedyś młody chłopak o imieniu Danyło. Był silny, pracowity i dobry, ale jednej rzeczy bardzo mu brakowało — doświadczenia.

Pewnego razu Danyło najął się do pracy u młynarza.

— Nie boisz się pracy? — zapytał młynarz.

— Nie boję się.

— Potrafisz wcześnie wstawać?

— Potrafię.

— A znasz się na młynie?

Tutaj Danyło powinien był uczciwie odpowiedzieć: „Nie, proszę mnie nauczyć”. Ale bardzo chciał pokazać się jako zręczny pracownik, więc tylko skinął głową.

— Znam się.

Już pierwszego dnia młynarz wskazał ręką worki z ziarnem i powiedział:

— Dosypuj pszenicę do kosza zasypowego po trochu. Wkrótce wrócę.

Danyło został sam. Spojrzał na wielki drewniany kosz, na żarna, na worki i zamyślił się.

— „Po trochu” — powtórzył. — To rozumiem. Ale gdzie dokładnie mam dosypywać?

Nie było już kogo zapytać.

„Nic takiego, poradzę sobie” — postanowił chłopak.

Wziął garść pszenicy i wysypał ją wprost na żarna. Koło się zakręciło, kamienie zaturkotały, a ziarno poleciało we wszystkie strony.

— Oj!

Danyło próbował zatrzymać koło, ale tylko wzbił wokół siebie chmurę mącznego pyłu. Kiedy młynarz wrócił, Danyło miał białe włosy, biały nos, białą koszulę, a podłoga była pokryta ziarnem.

Młynarz złapał się za głowę.

— Coś ty narobił?

— Dosypywałem pszenicę — odpowiedział uczciwie Danyło. — Tylko chyba nie tam, gdzie trzeba.

Młynarz się złościł, ale szybko zrozumiał, że chłopak nie chciał niczego zepsuć.

— Jesteś pracowity — powiedział — ale w młynie sam zapał nie wystarczy. Tutaj trzeba się uczyć. Na razie nie mogę zostawić cię samego przy żarnach.

I Danyło poszedł szukać innej pracy.

Najpierw było mu wstyd. Potem pomyślał:

— No i co? Jeden nieudany dzień to jeszcze nie całe życie. Następnym razem najpierw poproszę, żeby mi pokazano, a dopiero potem powiem, że wszystko umiem.

Tak szedł do domu leśną drogą, rozmyślał i nie zauważył, kiedy skręcił w niewłaściwą ścieżkę.

Pod wieczór Danyło zrozumiał, że się zgubił.

Wokół szumiały drzewa. Z przodu dobiegł plusk wody, a przy strumyku stał stary opuszczony młyn.

— Dach jest, ściany są — powiedział chłopak. — Lepszego noclegu dzisiaj nie znajdę.

Wszedł do środka. Stare koło od dawna się nie obracało, w kątach wisiały pajęczyny, drewniane belki poskrzypywały od wiatru.

Danyło położył się na naręczu suchej słomy, ale nie mógł zasnąć.

O północy na dworze chrupnęła gałąź.

Potem jeszcze jedna.

Ktoś się zbliżał.

Danyło szybko schował się w wielkim drewnianym koszu zasypowym, który pozostał ze starego młyna.

Drzwi się otworzyły i do środka weszło trzech mężczyzn. Mówili szeptem, ale Danyło usłyszał dość, by zrozumieć, że byli złodziejami.

Zapalili małą latarnię i wysypali na podłogę to, co przynieśli: sakiewki, srebrne łyżki, tkaninę, kosztowną klamrę i kilka woreczków z monetami.

— Podzielimy łup i schowamy do rana — powiedział jeden.

— Swoją część włożę pod starą podłogę — powiedział drugi.

— A ja za kołem — dodał trzeci.

Pierwszy rozejrzał się i postukał w kosz, w którym siedział Danyło.

— A mój dobytek poleży tutaj.

Serce Danyły dudniło tak mocno, że zdawało się, iż słychać je w całym młynie.

„Zaraz zajrzy do środka” — pomyślał chłopak.

Nie było dokąd uciec. Trzech przeciw jednemu też nie było najlepszym planem.

Nagle Danyło przypomniał sobie, jak kiedyś słyszał na jarmarku dowódcę straży. Mówił tak głośno i pewnie, że nawet konie na placu przestawały tupać.

Danyło nabrał powietrza w płuca i zagrzmiał z kosza zupełnie innym głosem:

— Denysie, zablokuj tylne drzwi! Chomo, stań przy oknie! Reszta straży — do młyna! Nikogo nie wypuszczać!

Złodzieje znieruchomieli.

— Straż! — szepnął jeden.

— Otoczyli nas! — krzyknął drugi.

— Ratuj się, kto może! — zawołał trzeci.

Porzucili wszystko i wyskoczyli z młyna tak szybko, że jeden zgubił kapelusz, drugi but, a trzeci długo jeszcze biegł z pustym workiem na ramieniu, nawet tego nie zauważając.

Danyło siedział w koszu i słuchał.

Cisza.

Jeszcze trochę ciszy.

Tylko strumyk szumi.

Ostrożnie wyjrzał.

— Denysie? — zawołał cicho sam do siebie i omal się nie roześmiał. — Chomo? Dziękuję za pomoc.

Oczywiście żadnej straży nie było.

Danyło obejrzał zostawione rzeczy. Najpierw pomyślał: „Ale mi się poszczęściło!” Jednak już po chwili zobaczył na srebrnej łyżce czyjeś rodzinne inicjały, na tkaninie pieczęć kupca, a na jednej sakiewce wyszyty znak.

— Nie — powiedział. — To nie moje bogactwo. Ktoś teraz nie śpi i martwi się o te rzeczy.

Rano Danyło znalazł drogę do najbliższej wsi i poszedł prosto do sołtysa. Ten zwołał ludzi i wkrótce wyjaśniło się, że złodzieje okradli kilka domów i sklep na jarmarku.

Wszystko udało się oddać właścicielom.

Ludzie tak się ucieszyli, że każdy dał Danyle niewielką nagrodę. Kupiec podarował ciepłą kurtkę, właścicielka srebrnych łyżek — dobre buty, a sołtys pomógł znaleźć pracę w warsztacie.

— Powiedz tylko jedno — poprosił. — Jak sam poradziłeś sobie z trzema złodziejami?

Danyło podrapał się po głowie.

— Nie sam. Byli ze mną Denys i Choma.

Sołtys się rozejrzał.

— A gdzie są?

— Jeden w mojej głowie stał przy drzwiach, a drugi przy oknie.

Sołtys najpierw się zdziwił, a potem roześmiał tak mocno, że łzy napłynęły mu do oczu.

Odtąd Danyło nigdy nie wstydził się powiedzieć: „Jeszcze tego nie umiem, proszę mi pokazać”. I szybko się uczył.

A kiedy ktoś nazywał go odważnym, odpowiadał:

— Odwaga nie polega na tym, że wcale się nie boisz. Jest wtedy, kiedy się boisz, a głowa mimo to wciąż pracuje.

I dopiero potem dodawał:

— Zwłaszcza jeśli w głowie masz Denysa i Chomę.